O KUCHNI BAŁKAŃSKIEJ (+przepisy)








Kraje bałkańskie łączą tradycje kulturowe, historia, języki, należące do tzw. ligi bałkańskiej. Wspólne położenie na terenie Imperium Rzymskiego, Bizancjum, niewola turecka w czasach Imperium Osmańskiego odcisnęły ten sam ślad.
„Kocioł bałkański” to wielonarodowościowe społeczeństwa, współistniejący obok siebie chrześcijanie (głównie prawosławni) i muzułmanie. Ten sam tradycjonalizm, obyczaje, muzyka… wspólne cechy kuchni. Te same potrawy spotykamy w Bułgarii, w Grecji, w Serbii, w Macedonii. Często nawet ich nazwy brzmią identycznie lub podobnie.
O Kuchni bałkańskiej opowiemy na przykładzie przedstawicielki regionu, tradycjonalistki Bułgarii. Zaczynamy od śniadania.
Pierwszym, tradycyjnym posiłkiem jest banica (inna bułgarska nazwa: biurek; po serbsku: banica, gibanica lub burek; po grecku: bureki, pita). Przygotowuje się ją z cienkich jak papier, płatów ciasta. Przekłada się je masą z sera typu feta, czasem serem ze szpinakiem lub mięsem mielonym. Każdego ranka, gotowa, jeszcze ciepła, jest dostępna w osiedlowych sklepikach, piekarniach.
Banicy towarzyszy boza. Jest to napój o charakterystycznym, słodko-kwaskowatym smaku, bardzo popularny na Bałkanach. W Bułgarii produkuje się go z ryżu lub pszenicy, czasem ryżu i prosa z dodatkiem kakao. Zawiera: od 10 do 20 % węglowodanów, sole mineralne, witaminy z grupy B i… 0,5 % do 1 % alkoholu. Ma bardzo krótki okres przydatności do spożycia (latem do 24 godzin / od stycznia do kwietnia 48 godzin). Przez większą część roku jest serwowany mocno schłodzony. Nazwa napoju jest taka sama w języku bułgarskim, greckim, serbskim i macedońskim.
W bułgarskim mieście Radomir jest chyba jedyny na świecie pomnik „bozadżijata” czyli rzemieślnika produkującego boza.
W Bułgarii każda pora dnia jest odpowiednia, żeby napić się kawy. Musi być bardzo mocna, podana w malutkiej filiżance. Jako, że pija się jej dużo, gotowa, jest dostępna „co krok” - w ulicznych automatach, w sklepikach, bardzo często nawet w kioskach, w których sprzedaje się gazety.
Kawę pije się wyłącznie z ekspresu lub parzoną w kafetierze (w dolnej części woda, nad nią kawa). W domach przygotowuje się też kawę po turecku. Do miedzianego naczynia wsypuje się kawę z odrobiną cukru, zalewa zimną wodą, podgrzewa na bardzo, bardzo wolnym ogniu do momentu, kiedy kawa zacznie się powoli podnosić i wytworzy się piana.

Książka w wersji papierowej jest dostępna m.in. tu (klik) 28,44 zł
Zapraszamy! 


(W niektórych restauracjach serwowana jest kawa po turecku gotowana na rozgrzanym piasku.)
W większości regionów Bułgarii rzadko pije się herbatę. Wtedy, kiedy ktoś nie czuje się dobrze, jest chory, parzy sobie herbatkę ziołową. W kawiarniach i restauracjach czarna herbata jest dostępna w miastach, w kurortach, tam gdzie bywają turyści. W menu obok niej często spotyka się napary lipowe, rumiankowe.
W miejscach oddalonych od turystycznych szlaków zdarza się spotkać współczujący wzrok kelnerki podającej herbatę. W końcu nie pija się tego napoju bez powodu.
Słony ser krowi, kozi lub owczy używany do banicy gości na co dzień w każdym domu. Starty, dodaje się do frytek, szopskiej sałaty, sałaty z pomidorów, ogórków, bakłażana. Przygotowuje się z niego zapiekanki (sirenie po szopski), nadziewaną paprykę, „hapki” - smażone panierowane kuleczki.
Serem numer dwa jest kaszkawał - rodzaj sera żółtego, bardzo popularny i lubiany (w Macedonii: kaszkawał/w Serbii: kaczkawał).
W kuchni bałkańskiej używa się wielu przypraw nadających potrawom pikantny smak, między innymi pieprzu, ostrej papryki, czosnku.
Specyficzne na co dzień stosowane przyprawy o charakterystycznym, niepowtarzalnym smaku, to:
-czubrica - Satureja Montana, górska odmiana cząbru (poprawia trawienie),
-dżodżen - odmiana mięty, która rośnie dziko lub jest uprawiana we Włoszech, Francji, na Bałkanach (poprawia trawienie i wydzielanie żółci),
-rozmaryn - często stosowany w kuchni bałkańskiej i hiszpańskiej działa tonizująco na układ nerwowy, pobudza pamięć.



Charakterystyczne, tradycyjne potrawy jednogarnkowe, przygotowywane z mięsa (głównie wieprzowiny i baraniny), warzyw i przypraw, określa się mianem: czomlek, zaduszen kebab, zaduszena jahnija i są one pieczone i serwowane w glinianych naczyniach nazywanych giuvecz (po serbsku duvecz). Kształtem przypominają one salaterki, mają bardzo różną wielkość, od małych (jednoporcjowych) do dużych - wielkości garnków.
Mięso jada się najczęściej z grilla. Najpopularniejsze specjały to:
-kebabcze (po Serbsku cevapcici) - mięso mielone, uformowane na kształt parówki,
-kiufte - mięso mielone uformowane na kształt kuleczki,
-pyrżoła (mięso wieprzowe).
Obiad zaczyna się od dużej porcji sałatki (jest ona spożywana z pieczywem). Po sałatce serwuje się zupę, drugie danie, deser.
Bardzo popularne są przeróżne potrawy z warzyw: bakłażana, cukinii, dyni, kabaczka.



W skład codziennej diety wchodzi jogurt bałkański. Dodaje się go do sałatek, warzyw, zup, ciast. Zawiera występującą na Bałkanach bakterię Lactobacillus bulgaricus, która ułatwia trawienie, usuwa toksyny z jelita grubego. Systematyczne picie jogurtu zwiększa też wykorzystanie tłuszczów.
Oryginalne „kiseło mlako” jest bardzo gęste. Po dodaniu wody do kilku łyżek jogurtu, powstaje lubiany napój „ajrian”.
Popularne bałkańskie desery (bakłava, tykvenik), przygotowuje się na bazie ciasta do banicy.
Ważną pozycją w południowoeuropejskim menu są „jadki”. Tym mianem określa się mieszankę między innymi: orzechów, migdałów, pistacji, słonecznika, pestek dyni. Są one dostępne na ulicznych straganach, w sklepach, barach, restauracjach.
Orzechy włoskie obecne w „jadkach” są składnikiem bardzo wielu potraw: zup, dań obiadowych, deserów, ciast. Robi się też z nich domowe lekarstwa, które poprawiają pamięć, wzmacniają układ odpornościowy, wpływają pozytywnie na układ trawienny, na zachowanie smukłej sylwetki. Wspaniale smakują bałkańskie przetwory ze świeżych fig, brzoskwinie w słodkiej zalewie z listkami geranium czy konfitury z płatków róży.

Rozdział 1 książki: "Kuchnia bałkańska." 
Książka jest w wersji papierowej i elektronicznej.
Książka w wersji papierowej jest dostępna m.in. tu (klik) 28,44 zł
Ebooki są dostępne w wielu księgarniach


 
 



Śniadanie - kolacja

Banica
W zastępstwie oryginalnego ciasta można użyć ciasta francuskiego.
Banica z ciasta francuskiego.

Składniki:
-1 opakowanie ciasta francuskiego (450-500 g)
-2 opakowania sera feta (400 g)
-1 filiżanka oleju
-4 jajka
-1 filiżanka wody mineralnej - gazowanej
Sposób przygotowania:
-Blachę wysmarować tłuszczem
-Ułożyć 1 warstwę ciasta (płat)
-Posypać pokruszonym serem
-Przykryć następną warstwą ciasta (płatem) itd układać naprzemiennie (należy wykorzystać całe opakowanie ciasta, pierwszą i ostatnią warstwą jest płat ciasta)
-Nożem podzielić ciasto na kilka prostokątów
-Zagotować olej i polać ciasto
-W naczyniu rozbijamy jajka i mieszamy z wodą mineralną, następnie wylewamy na ciasto, rozprowadzamy równomiernie
-Tak przygotowane ciasto, wkładamy do rozgrzanego piekarnika i pieczemy do osiągnięcia złotego koloru
Banicę należy jeść ciepłą.

Danie obiadowe - papryka nadziewana z orzechami


Składniki:
-10 suszonych papryk (lub świeżych)
-1 filiżanka zmiażdżonych orzechów włoskich
-4-5 pokrojonych cebul
-3-4 łyżki oliwy z oliwek
-1 łyżeczka słodkiej papryki mielonej
-1 łyżeczka pieprzu
-800 g mielonych pomidorów
-sól

Sposób przygotowania:
-suszoną paprykę namoczyć we wrzątku, do zmiękczenia
-cebule poddusić na oliwie; dodać orzechy; dodać mieloną paprykę, pieprz, sól do smaku; tak przygotowanym farszem wypełnić paprykę
-papryczki ułożyć w  natłuszczonej blasze; równomiernie rozprowadzić na nich zmielone pomidory
-piec w umiarkowanej temperaturze
-skończyć pieczenie, jak wyparuje sok z pomidorów (+-30 min).


Sałata sneżanka / tsatsiki
 
podstawowa wersja

Składniki:
-2-3 średnie ogórki
-sól, pieprz
-oliwa z oliwek
-3 ząbki czosnku
-świeży koper
-orzechy włoskie
-jogurt bałkański ok 500 ml
-można dodać trochę suszonej mięty
Sposób przygotowania:
-ogórek należy pokroić w bardzo drobną kostkę
-dodać sól - do smaku
-dodać kilkanaście kropel oliwy
-dodać zmiażdżony czosnek - do smaku
-dodać zmiażdżone orzechy
-dodać drobno pokrojony koper
-polać jogurtem (powinien przykryć ogórki, nie mogą pływać)

Kilkanaście przepisów na bałkańskie dania jest w książce "A w bałkańskim kociołku" Notatki z podróży po krańcu Europy. Książka jest relacją z podróży i codziennego życia. Obok faktów, legend, zwyczajów i przesądów musiały znaleźć się smaki kuchni i kilka słów o tym jak mieszkańcy Bałkanów odbierają polskie potrawy.  (Fragmenty książki / ceny / inform. gdzie kupić? są na tej stronie (klik))




Przepisy na retro potrawy znajdują się w kolejnych częściach książki "Z podróży do świata retro" (tu - fragmenty książki / ceny / gdzie kupić?). (W części drugiej znajduje się m.in. rozdział poświęcony przygotowaniu Wigilii.)

"Z podróży do świata retro"

Z podróży do świata retro - fragmenty / ceny / gdzie kupić? (klik)

EBOOK Ziołowa magia


 

SPIS TREŚCI
ziołowa magia
zachwycają urodą

historia czarnego bzu
geranium – nie tylko piękny zapach…
niechaj pożywienie będzie twoim lekiem, a lek - pożywieniem (Hipokrates)
witaminowa bomba
dyniowe przepisy
jedzą do syta i tracą kilogramy
arbuz i idealna sylwetka
poranna dawka energii
toksynom mówimy precz
ziołowy sposób na rzucenie palenia
baba Vanga - znachorka, jasnowidzka, fenomen?
ziołowe recepty Vangi
zioła wczoraj i dziś - stosowanie

zrób to sama… ziołowo-owocowe kosmetyki
maseczki

peeling
maska do włosów
manicure
pedicure
kąpiele

babcine sposoby na przeciwności losu
coś dla duszy
biała i czarna magia


amulety czyli wiara czyni cuda 
dodatek
kuchnia bałkańska - zdrowo, tanio, inaczej


"Ziołowa magia" wśród bestsellerów III/IV/V 2017 r. w księgarni Lideria

Wydanie 2 
Książka w wersji papierowej jest dostępna m.in. tu (klik) 28,44 zł






2 komentarze:

  1. Ta papryka nadziewana orzechami może być dobra - muszę kiedyś zrobić. Dzięki za przepis:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Bardzo zachęcam. To zawsze nowy smaczek.
    Serdecznie pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń